React Native Kod Tabanınızı Düzenlemek
Ölçeklenebilir ve Sürdürülebilir Bir Kod Tabanı Oluşturma Rehberi
Bir React Native uygulamasında kod tabanını düzenlemek, sürdürülebilirlik ve ölçeklenebilirlik için kritik öneme sahip. Dosya ve klasörlerinizi nasıl yapılandırdığınız, ileride kod tabanıyla ne kadar rahat çalışabileceğinizi büyük ölçüde etkiler.
Bu yazıda bir React Native uygulaması için feature bazlı klasör yapısını ve her klasörün amacını inceleyeceğiz.
src Klasörü
src klasörü, uygulamanızın tüm kaynak kodunun kök dizinidir. Bu klasörün içinde her biri belirli bir amaca hizmet eden birkaç alt klasör bulunur.
Types
types klasörü, uygulamanız için global tipleri tanımlayacağınız yerdir. Buna modül tipleri, interface tanımları ve uygulama genelinde kullanmanız gereken diğer özel tipler dahildir.
Tüm tipleriniz için merkezi bir konumun olması, uygulamanız büyüdükçe onları yönetmeyi ve sürdürmeyi kolaylaştırır. Ayrıca tiplerinizin tüm feature'larda tutarlı şekilde kullanılmasını sağlar, tiplerle ilgili hata riskini azaltır ve bu hatalar ortaya çıktığında onları yakalamayı kolaylaştırır.
Lib
lib klasörü, uygulama genelinde global olarak kullanılan, uygulamaya özel dosyaları tutabileceğiniz yerdir. Buna API çağrıları için axios instance'ı, hata yönetimi servisleri, sabitler, react-query'de query client kurulumu gibi şeyler dahil olabilir.
Bu dosyaların merkezi bir konumda olması onları sürdürmeyi kolaylaştırır ve tüm uygulama boyunca tutarlı olmalarını sağlar.
Components
components klasörü, tüm yeniden kullanılabilir component'lerinizi tutacağınız yerdir. Bu component'ler izole olmalı ve belirli bir feature'a ya da domain'e özel olmamalıdır. Header'lar, butonlar ve liste öğeleri bu tür component'lere örnektir.
Bu component'leri feature'a özel component'lerinizden ayrı tutmak, onları uygulamanız genelinde yönetmeyi ve yeniden kullanmayı kolaylaştırır ve kodunuzdaki tekrarı azaltır.
Hooks
hooks klasörü, uygulamanız genelinde kullanılan custom hook'ları tutacağınız yerdir. Hook, React'te stateful mantığı component'ler arasında yeniden kullanmanızı sağlayan özel bir fonksiyon türüdür.
Yeniden kullanılabilir ya da birden fazla yerde kullanılan tüm custom hook'larınızın merkezi bir konumda olması, onları yönetmeyi ve sürdürmeyi kolaylaştırır; ayrıca kod tekrarı riskini azaltır ve hook'ları uygulamanızın farklı bölümleri arasında paylaşmayı kolaylaştırır.
Localization
localization klasörü, uygulamanızdaki uluslararasılaştırma (i18n) ile ilgili tüm dosyaları tutacağınız yerdir. Buna dil dosyaları, metin sabitleri ve uygulamanızda birden fazla dili desteklemek için gereken diğer kaynaklar dahildir.
Bu dosyaların merkezi bir konumda olması onları yönetmeyi ve sürdürmeyi kolaylaştırır; ayrıca kod tekrarı riskini azaltır ve uygulamanızda birden fazla dili desteklemeyi kolaylaştırır.
Navigation
navigation klasörü, uygulamanızdaki navigasyonla ilgili tüm kodu tutacağınız yerdir. Buna stack'ler, tipler, route'lar ve navigasyonu desteklemek için gereken diğer component ya da fonksiyonlar dahildir.
Tüm navigasyon kodunuzun merkezi bir konumda olması onu yönetmeyi ve sürdürmeyi kolaylaştırır; ayrıca kod tekrarı riskini azaltır ve navigasyon işlevselliğini uygulamanızın farklı bölümleri arasında paylaşmayı kolaylaştırır.
Services
services klasörü, uygulamanızın altyapısıyla ilgili tüm kodu tutacağınız yerdir. Buna push bildirimleri, hata izleme ve uygulamanızın temel işlevselliğini sağlamak için kullanılan diğer servislerle çalışan kod dahildir.
Theme
theme klasörü, uygulamanızın stillerini, örneğin koyu/açık temayı saklamanız gereken yerdir. Stil ve tema dosyalarınızı tek bir yerde tutmak, uygulamanızın görünümünü ve hissini gerektiğinde yönetmeyi ve güncellemeyi kolaylaştırır.
Utils
Yardımcı (utility) fonksiyonlar React Native uygulamanızın önemli bir parçası olabilir, çünkü uygulamanızın birden fazla yerinde kullanılabilecek kodu yeniden kullanmanın bir yolunu sunarlar. Uygulamanızdaki utils klasörü, uygulama genelinde kullanılan yardımcı fonksiyonları saklamak için harika bir yer. Bu fonksiyonları tek bir yerde toplayarak kodunuzun diğer bölümlerinde kolayca bulunup kullanılmalarını sağlayabilirsiniz. Örneğin: react-native layout ile ilgili yardımcı fonksiyonlar.
Features
Karmaşık uygulamalar geliştirirken, tüm kodu tek bir yerde toplayan net ve sade bir klasör yapısına sahip olmak çok önemli. Bir features klasörü buna yardımcı olur, çünkü uygulamanın tüm farklı özelliklerini ayrı kategorilere böler. Bu da geliştiricilerin uygulamanın diğer bölümlerini etkilemeden belirli bir feature'ı hızlıca bulup değiştirmesini sağlar.
Üstelik uygulama büyüyüp yeni feature'lar eklendikçe klasör yapısı düzenli kalır ve yeni geliştiricilerin projeye dahil olup uygulamanın nasıl çalıştığını anlaması kolaylaşır. Sorumlulukların net şekilde ayrılması da hata riskini azaltmaya yardımcı olur ve uygulamanın genel performansını iyileştirir.
Bir auth klasörü şöyle görünebilir:
src/
├── ...
└── features/
├── auth/
| ├── api/
| ├── helpers/
| ├── hooks/
| ├── screens/
| ├── services/
| └── store/
└── ... (other features)
features klasörünün önemi, kod tabanını daha küçük ve daha yönetilebilir parçalara bölmeye yardımcı olmasında yatıyor. Her feature'ın kendine özel api, helpers (ya da utils), hooks, screens, services ve store gibi alt klasörleri var. Bu, her feature'ın nasıl çalıştığını ve birbirleriyle nasıl etkileşime girdiklerini anlamayı kolaylaştırıyor.
api klasörü, kimlik doğrulamaya özel tüm API kodunu içerir. Bu, API çağrılarını yönetmeyi ve düzenli tutmayı kolaylaştırır.
helpers klasörü, kimlik doğrulama feature'ına özel yardımcı metotları ya da utility fonksiyonları içerir. Bunlar sadece kimlik doğrulama feature'ı içinde kullanılabilir ve uygulamanın diğer bölümleriyle paylaşılmaları gerekmez.
hooks klasörü, özellikle kimlik doğrulamayla ilgili hook'ları içerir. React büyük ölçüde hook'lara dayandığı için bu, hook'ları yönetmeyi ve düzenli tutmayı kolaylaştırır.
screens klasörü, kimlik doğrulama feature'ının tüm ekranlarını içerir. Buna diğerlerinin yanı sıra giriş ekranı, kayıt ekranı ve şifremi unuttum ekranı dahildir.
services klasörü, kimlik doğrulama feature'ına özel servisleri içerir. Örneğin kullanıcı girişlerini ve kayıtlarını yönetmekten sorumlu bir kimlik doğrulama servisiniz olabilir.
Son olarak store klasörü, kimlik doğrulama feature'ına özel state yönetimi kodunu içerir. Bu bir Redux store'u, bir Zustand store'u ya da tercih ettiğiniz başka bir state yönetimi kütüphanesi olabilir.
Uygulamayı daha küçük ve düzenli parçalara böldüğünüzde kodu yönetmek ve gerektiğinde değiştirmek çok daha kolay hale gelir. Ayrıca kodun temiz ve okunabilir kalmasına yardımcı olur, bu da diğer geliştiricilerin kodu anlamasını ve onunla çalışmasını kolaylaştırır.
Örnek auth feature klasörü yapısı
src/
└── features/
└── auth/
├── api/
| ├── login.ts
| ├── signup.ts
| └── refresh-token.ts
├── helpers/
| ├── validateToken.ts
| └── dataTransformer.ts
├── screens/
| ├── Login.tsx
| └── Signup.tsx
├── services/
| └── validation.ts
└── store/
└── auth.ts
auth klasörü, uygulamanızın kimlik doğrulama feature'ına ayrılmış alt klasördür. Bu klasördeki dosyalar, giriş ve kayıt API'lerinden kullanıcının etkileşime girdiği arayüz ekranlarına kadar kimlik doğrulama (authentication) ve yetkilendirme (authorization) ile ilgili her şeyi yönetir.
api klasörü, kimlik doğrulama feature'ının API'lerini tutar; örneğin kullanıcının giriş ve kayıt isteklerinin request ve response'larını yöneten login.ts ve signup.ts dosyaları. refresh-token.ts dosyası ise token'ın yenilenmesini yönetir.
helpers klasörü, kimlik doğrulama sürecinde kullanılan yardımcı fonksiyonları tutar. Örneğin validateToken.ts dosyası token'ı doğrulamak için, dataTransformer.ts dosyası ise kimlik doğrulama API'lerine giden ve gelen veriyi dönüştürmek için kullanılır.
screens klasörü, kullanıcının etkileşime girdiği arayüz component'lerini tutar. Örneğin Login.tsx ve Signup.tsx dosyaları sırasıyla kullanıcının giriş yapması ve kayıt olması için gereken arayüz component'lerini içerir.
hooks klasörü, kimlik doğrulamayla ilgili custom hook'ları tutar. Örneğin useLoginAction.ts ve useSignupForm.ts dosyaları sırasıyla giriş ve kayıt formlarıyla ilgili state ve aksiyonları yönetmeye yardımcı olan hook'ları içerir.
services klasörü, kimlik doğrulamayla ilgili servisleri tutar; örneğin kullanıcının girdisini doğrulayan fonksiyonları içeren validation.ts dosyası.
store klasörü, kimlik doğrulamayla ilgili state yönetimini tutar. auth.ts dosyası, Zustand, Redux ya da başka bir state yönetimi kütüphanesi kullanarak kimlik doğrulamayla ilgili state ve aksiyonları tutar.
UYARI
Klasör ve dosyaların isimlendirme kurallarının projeden projeye ve geliştiriciden geliştiriciye değişebileceğini belirtmek önemli. Önemli olan her klasör için kullanılan tam isimler değil, klasörlerin yapısı ve düzeni. Örneğin uygulamanın kökündeki utils klasörü helpers ya da utilities olarak da adlandırılabilir; screens yerine pages ya da o projeye uygun başka bir isim de kullanılabilir. Amaç, geliştiricilerin kodun düzenini anlamasına yardımcı olan ve uygulamayı sürdürmeyi ve ölçeklendirmeyi kolaylaştıran net ve tutarlı bir yapıya sahip olmak.
Tip bazlı klasör yapısı ve feature bazlı klasör yapısı
Bir projenin kod tabanını düzenlemek için yaygın olarak kullanılan bir diğer yöntem de kendine özgü artıları ve eksileri olan tip bazlı klasör yapısı. Aşağıdaki bölümde bu iki klasör yapısını görsel olarak karşılaştıracağız.
Karşılaştırma
Feature-based folder structure:
src/
└── features/
├── auth/
| ├── api/
| │ ├── register.tsx
| │ ├── login.tsx
| │ ├── types.tsx
| │ └── helpers.tsx
| ├── helpers/
| ├── hooks/
| └── screens/
| │ ├── LoginScreen.tsx
| │ ├── SignupScreen.tsx
| │ ├── WelcomeScreen.tsx
| │ └── HomeScreen.tsx
| ├── services/
| └── store/
├── todo/
| └── screens/
| │ └── TodoListScreen.tsx
| ├── services/
| └── store/
└── ... (other features)
Type-based folder structure:
src/
├── screens/
| ├── LoginScreen.tsx
| ├── SignupScreen.tsx
| ├── TodoListScreen.tsx
| ├── WelcomeScreen.tsx
| └── HomeScreen.tsx
├── api/
| └── auth/
| ├── register.ts
| ├── login.ts
| ├── types.ts
| └── helpers.ts
Yukarıda görüldüğü gibi, tip bazlı klasör yapısında ekranlar API çağrılarından ve helper'lardan ayrı duruyor, bu da kod tabanını anlamayı zorlaştırabiliyor. Tip bazlı klasör yapısında LoginScreen.tsx ve TodoListScreen.tsx gibi birbiriyle alakasız ekranları aynı klasöre koymak zorunda kalabileceğimize dikkat edin. Ayrıca birbiriyle ilişkili kod tek bir yerde toplanmadığı için kodu sürdürmek de zorlaşabilir. Feature bazlı klasör yapısında ise ekranlar, API çağrıları, helper'lar ve servisler dahil kimlik doğrulamayla ilgili tüm kod tek bir auth klasöründe toplanıyor. İlişkili tüm kod tek bir yerde durduğu için bu, kod tabanını anlamayı kolaylaştırıyor. Bu yaklaşım kodun daha iyi kapsüllenmesini sağlıyor ve projeyi ölçeklenebilir ve gelecekteki değişikliklere esnek hale getiriyor.
Feature bazlı klasör yapısıyla son durum
Örnek dosyalarla feature bazlı klasör yapısının sonunda nasıl görüneceği aşağıda:
Feature-based folder structure:
src/
├── components/
│ ├── Button.tsx
│ └── Header.tsx
├── hooks/
│ └── useHeader.ts
├── localization/
│ ├── languages.ts
│ └── locales.ts
├── lib/
│ ├── axios-instance.ts
│ └── constants.ts
├── navigation/
│ ├── root-navigator.tsx
│ └── auth-stack.tsx
├── services/
│ ├── notification.ts
│ └── logging.ts
├── theme/
│ └── index.ts
├── types/
│ ├── env.d.ts
│ └── react-augment.d.ts
├── utils/
│ └── layout.ts
└── features/
├── auth/
│ ├── api/
│ │ ├── login.ts
│ │ ├── signup.ts
│ │ └── refresh-token.ts
│ ├── helpers/
│ │ ├── validateToken.ts
│ │ └── dataTransformer.ts
│ ├── hooks/
│ │ ├── useLoginAction.ts
│ │ └── useSignupForm.ts
│ ├── screens/
│ │ ├── Login.tsx
│ │ └── Signup.tsx
│ ├── services/
│ │ └── validation.ts
│ └── store/
│ └── auth.ts (zustand, redux, jotai etc.)
└── ... (other features)
Yukarıdaki çeşitli klasörlere eklenen dosyalar (örneğin components klasöründeki button.tsx, header.tsx, hooks klasöründeki useHeader.ts vb.) örnek olarak verildi ve yüzde yüz doğru kabul edilmemeli. Bu dosyaları eklemenin amacı, klasör yapısının görsel bir temsilini sunmak ve kod tabanının düzenini daha iyi anlamaya yardımcı olmak. Gerçek implementasyon projenin özel gereksinimlerine göre değişebilir. Bu yazının odak noktası tek tek dosyaların detayları değil, feature bazlı klasör yapısı ve bunun ölçeklenebilir ve düzenli bir kod tabanı oluşturmaya nasıl yardımcı olabileceği.
Sonuç
Bence feature bazlı klasör yapısı, React/React Native projelerini düzenlemek için faydalı bir yaklaşım. Kodu ayrı feature'lara böldüğümde uygulamayı sürdürmeyi, anlamayı ve geliştirmeyi daha kolay buluyorum. Bu yapı kodun daha iyi kapsüllenmesini sağlıyor ve projeyi ölçeklenebilir ve gelecekteki değişikliklere esnek hale getiriyor. Elbette bu herkese uyan tek bir çözüm değil ve tam yapı projenin boyutuna ve karmaşıklığına göre değişebilir. Ancak temel fikir, farklı feature'lar ile onlara ait component'ler, servisler ve veriler arasında net bir ayrım korumak. Benim deneyimimde bu yapı, zaman içinde büyümeyi ve değişimi kaldırabilen, iyi düzenlenmiş projeler geliştirip sürdürmeme yardımcı oldu. Bu yaklaşımı, faydalı bulabilecek başkalarıyla da paylaşmak istedim.
Yayınlandığı yerler
Bu yazı ayrıca şurada da yayınlandı: